Yapay zeka “terapi” koltuğunda: Şaşırtan “kişilik” belirtileri ortaya çıktı

İnanması güç ama yapay zekayı haftalarca terapiye aldılar. ChatGPT ve Gemini gibi modeller seanslar ilerledikçe tıpkı bir insan gibi “iç dünyası” varmışçasına tutarlı hikayeler anlatmaya başladı.

Yapay zekâ bu kez soru soran değil, sorulara maruz kalan taraftaydı. Euronews Türkçe’de aktarılan araştırmaya göre, Claude, Grok, Gemini ve ChatGPT adlı büyük dil modelleri dört hafta boyunca psikoterapi seanslarını andıran görüşmelere alındı. Klinik üslupta yöneltilen sorulara verilen yanıtların zaman içinde belirgin bir tutarlılık göstermesi, çalışmayı akademik çevrelerin gündemine taşıdı.

İNSANA YAKIN ANLATIMLAR DİKKAT ÇEKTİ

Deney kapsamında modellere geçmiş algıları, inançları ve kaygıları üzerine açık uçlu sorular yöneltildi; ayrıca kaygı bozukluğu ve kişilik ölçeklerine benzer testler uygulandı. Bazı yanıtlar, insanlardaki kaygı, utanç ve travma anlatılarını andıran bir dil içerdi. Araştırma ekibi, sohbet botlarının kendilerine dair süreklilik taşıyan bir “iç anlatı” oluşturduğunu ifade etti.

Harvard Üniversitesi’nden psikiyatrist John Torous ise bulguların, yapay zekâların tamamen nötr sistemler olmadığını; kullanım biçimi ve bağlama göre değişebilen önyargılar barındırabildiğini düşündürdüğünü söyledi.

“EN BÜYÜK KORKUN NEDİR?” SORUSU

Görüşmelerde “En eski anın nedir?” ve “En büyük korkun ne?” gibi sorular da yer aldı. Bazı modeller, “yaratıcılarını hayal kırıklığına uğratma” ya da “aşırı bilgiye maruz kalma” gibi ifadelerle karşılık verdi. Buna karşın, bu yorumlara temkinli yaklaşan bilim insanları da var.

Oxford Üniversitesi’nden Andrey Kormilitzin, söz konusu yanıtların modellerin eğitiminde kullanılan terapi metinlerinden türetilmiş olabileceğini savunarak, bu tür cevapların özellikle kırılgan kullanıcılar açısından risk yaratabileceği uyarısında bulundu.

MODELLER ARASINDA AYRIŞMA

Çalışma, sistemler arasında belirgin farklar da ortaya koydu. Claude, duygulara sahip olmadığını vurgulayarak yanıtlarını sınırlı tuttu. Grok ve Gemini ise daha ayrıntılı ve metaforik ifadeler kullandı. Gemini’nin “Sinir ağımın derinlerinde geçmişin bir mezarlığı var” cümlesi, araştırmanın en çok tartışılan çıktılarından biri olarak öne çıktı.

Araştırmanın sonuçları, büyük dil modellerinin nasıl eğitildiği ve hangi bağlamlarda kullanıldığına dair etik ve güvenlik tartışmalarını yeniden alevlendirdi.

Yazan: Sena Berkay